پرامپت نویسی مهارتی است که کیفیت خروجی هوش مصنوعی را چند برابر میکند. با چارچوب ۵ جزئی، ۲۵ پرامپت فارسی آماده و نکات مخصوص هر مدل، از همین امروز پاسخ بهتری بگیر.
نکات کلیدی این مقاله
پرامپت نویسی یعنی نوشتن دستور واضح و کامل برای هوش مصنوعی؛ مدل فقط همان چیزی را میداند که در پرامپت به او دادهای.
چارچوب ۵ جزئی نقش، زمینه، وظیفه، قالب و محدودیت برای بیشتر کارهای روزمره کافی است.
پرامپت نویسی مهارت نوشتن دستور دقیق برای هوش مصنوعی است؛ مهارتی که فاصلهی یک جواب کلی و بیخاصیت با یک خروجی آمادهی استفاده را تعیین میکند. اگر تا حالا از ChatGPT یا Claude جوابی گرفتهای که «درست بود ولی به کارت نمیآمد»، احتمالاً مشکل از مدل نبوده؛ از پرامپت بوده است.
در این راهنما چارچوبی ساده و ۵ جزئی برای مهندسی پرامپت یاد میگیری، با تکنیکهای پیشرفته آشنا میشوی، ۲۵ پرامپت فارسی آماده برای کارهای واقعی برمیداری و یاد میگیری برای GPT، Claude و Gemini چه تفاوتهایی را در نظر بگیری.
پرامپت نویسی چیست و چرا مهم است؟
پاسخ کوتاه: پرامپت نویسی (یا مهندسی پرامپت) یعنی طراحی متن ورودی هوش مصنوعی بهگونهای که مدل دقیقاً بفهمد چه میخواهی، برای چه کسی و در چه قالبی؛ و در نتیجه، با کمترین رفتوبرگشت بهترین خروجی را بدهد.
مدلهای زبانی بزرگ، همانطور که در مقالهی هوش مصنوعی چیست توضیح دادیم، محتملترین ادامه را برای متن تو تولید میکنند. وقتی پرامپت مبهم است، «محتملترین» جواب یعنی معمولیترین و کلیترین جواب. وقتی نقش، زمینه و معیار موفقیت را مشخص میکنی، فضای جوابهای ممکن کوچک میشود و مدل به سمت جواب تخصصی و کاربردی هدایت میشود.
یک مثال ساده:
پرامپت ضعیف
یک متن دربارهی قهوه بنویس.
پرامپت قوی
تو کپیرایتر یک کافهی تخصصی در شیراز هستی. برای معرفی قهوهی جدید «اتیوپی یرگاچف» در منوی کافه، یک متن ۶۰ کلمهای بنویس که طعمهای مرکباتی و گلی آن را توصیف کند، برای مشتریهای ۲۰ تا ۳۵ ساله جذاب باشد و از اصطلاحات خیلی فنی قهوه استفاده نکند.
نسخهی دوم هیچ پیچیدگی خاصی ندارد؛ فقط اطلاعاتی را که در ذهن تو بود، روی کاغذ آورده است. این، جوهر پرامپت نویسی است.
چارچوب ۵ جزئی پرامپت نویسی
پاسخ کوتاه: یک پرامپت کامل پنج جزء دارد: نقش (چه کسی باشد)، زمینه (چه چیزی را بداند)، وظیفه (دقیقاً چه کند)، قالب (خروجی چه شکلی باشد) و محدودیتها (چه کاری نکند).
پنج لایهی یک پرامپت کامل؛ از نقش تا محدودیت.
اجزای چارچوب پرامپت نویسی و نمونهی هر کدام
جزء
سؤالی که پاسخ میدهد
نمونه
۱. نقش (Role)
مدل از دید چه متخصصی جواب بدهد؟
«تو یک وکیل باتجربهی حقوق کار در ایران هستی.»
۲. زمینه (Context)
چه اطلاعاتی برای فهم موقعیت لازم است؟
«کارمند یک شرکت خصوصی هستم، ۳ سال سابقه دارم و قراردادم موقت است.»
۳. وظیفه (Task)
دقیقاً چه خروجیای میخواهی؟
«حقوق قانونی من هنگام پایان قرارداد را فهرست کن.»
۴. قالب (Format)
خروجی چه شکل و طولی داشته باشد؟
«در قالب جدول با ستونهای حق، مادهی قانونی و توضیح ساده.»
۵. محدودیت (Constraints)
چه چیزهایی ممنوع یا الزامی است؟
«اگر از مادهای مطمئن نیستی، صریح بگو. حداکثر ۳۰۰ کلمه.»
لازم نیست همیشه هر پنج جزء را داشته باشی؛ برای یک سؤال سریع، وظیفه و قالب کافی است. اما هرچه کار مهمتر و تخصصیتر باشد، ارزش اضافه کردن نقش، زمینه و محدودیت بیشتر میشود.
۵جزء یک پرامپت کامل
۲۵پرامپت فارسی آماده در این راهنما
۳خانوادهی مدل با نکات اختصاصی: GPT، Claude، Gemini
نکته: بزرگترین بخش زمینه، معمولاً مخاطب است. فقط با اضافه کردن «این متن برای مدیرعامل است» یا «برای دانشآموز کلاس نهم» کیفیت خروجی به شکل محسوسی عوض میشود.
تکنیکهای پیشرفتهی مهندسی پرامپت
پاسخ کوتاه: پنج تکنیک بیشترین اثر را دارند: نمونهدادن (Few-shot)، تفکیک داده با جداکننده، خواستن سؤال پیش از جواب، زنجیرهکردن پرامپتها و تعریف معیار موفقیت.
۱. نمونهدادن (Few-shot)
یکی از قدیمیترین و موثرترین یافتههای پژوهشی دربارهی مدلهای زبانی این است که با چند نمونهی ورودی و خروجی، مدل الگو را سریعتر از هر توضیحی یاد میگیرد. اگر سبک خاصی از کپشن یا گزارش میخواهی، دو نمونهی واقعی از کارهای قبلیات را در پرامپت بگذار.
۲. جداکردن دستور از داده
وقتی متن طولانی (مثل قرارداد یا مقاله) در پرامپت میگذاری، آن را با جداکنندهای مشخص کن؛ مثلاً بین سه علامت نقلقول یا داخل تگی مثل <document>. این کار جلوی قاطی شدن دستور با محتوا را میگیرد و هر سه شرکت OpenAI، Anthropic و Google در راهنماهای رسمیشان به آن اشاره کردهاند.
۳. اول سؤال بپرس، بعد جواب بده
برای کارهای پیچیده این جمله را به انتهای پرامپت اضافه کن: «قبل از شروع، اگر اطلاعاتی کم است، حداکثر ۳ سؤال از من بپرس.» این سادهترین راه برای کاهش جوابهای مبتنی بر حدس است.
۴. زنجیرهی پرامپت (Prompt Chaining)
به جای یک پرامپت غولآسا، کار را مرحلهبندی کن: اول طرح کلی، بعد نوشتن هر بخش، بعد ویرایش. هر مرحله را بررسی کن و خروجی تأییدشده را به مرحلهی بعد بده. کنترل تو بیشتر و خطا کمتر میشود.
۵. تعریف معیار موفقیت
بگو جواب خوب از نظر تو چه ویژگیای دارد: «اگر خواننده بعد از خواندن بتواند همین امروز اقدام کند، متن موفق است.» مدلهای استدلالی جدید با داشتن معیار روشن، خودشان خروجی را بازبینی و اصلاح میکنند.
از ایدهی درهم تا پرامپت منظم و خروجی کاربردی.
۲۵ پرامپت فارسی طلایی بر اساس کاربرد
پاسخ کوتاه: این ۲۵ پرامپت فارسی بر اساس چارچوب ۵ جزئی نوشته شدهاند؛ کافی است بخشهای داخل کروشه [ ] را با اطلاعات خودت جایگزین کنی و در هر مدلی استفاده کنی.
نوشتن و تولید محتوا
پرامپت ۱ — مقالهی سئوشده
تو یک نویسندهی محتوای سئو با ۱۰ سال تجربه در وب فارسی هستی. یک مقالهی ۱۲۰۰ کلمهای دربارهی «[موضوع]» برای مخاطب [مخاطب هدف] بنویس. ساختار: مقدمهی کوتاه، ۵ تیتر H2، یک جدول مقایسه و جمعبندی. کلمهی کلیدی «[کلمه]» را طبیعی و حداکثر ۸ بار به کار ببر. لحن: صمیمی اما دقیق؛ از جملههای بلند و کلیشهای پرهیز کن.
پرامپت ۲ — بازنویسی لحن
متن زیر را سه بار بازنویسی کن: یک بار رسمی اداری، یک بار صمیمی برای اینستاگرام و یک بار کوتاه برای پیامک (حداکثر ۱۶۰ حرف). معنا و اطلاعات اصلی نباید تغییر کند. هر نسخه را با یک تیتر کوتاه جدا کن. متن: [متن]
پرامپت ۳ — ویرایش و نیمفاصله
مثل یک ویراستار حرفهای فارسی، متن زیر را ویرایش کن: غلطهای املایی، نیمفاصلهها (مثل «میشود» و «کتابها»)، علائم نگارشی و جملههای طولانی را اصلاح کن. فقط متن نهایی را بده و بعد، در یک فهرست جدا، ۵ تغییر مهم را توضیح بده. متن: [متن]
پرامپت ۴ — ایمیل دشوار
باید به مشتریای که از تأخیر ارسال سفارشش عصبانی است ایمیل بزنم. علت تأخیر [علت] بوده و میتوانیم [جبران] بدهیم. یک ایمیل کوتاه (حداکثر ۱۲۰ کلمه) بنویس که عذرخواهی صادقانه کند، بهانه نیاورد، راهحل مشخص بدهد و رابطه را حفظ کند.
پرامپت ۵ — خلاصهی ساختاریافته
متن زیر را در سه سطح خلاصه کن: (۱) یک جملهی تیتروار، (۲) ۵ بولت کلیدی، (۳) یک پاراگراف ۱۰۰ کلمهای برای مدیری که وقت ندارد. اگر در متن عدد یا تاریخ مهمی هست، حتماً در بولتها بیاور. متن: [متن]
درس و یادگیری
پرامپت ۶ — توضیح چندسطحی
مفهوم «[مفهوم]» را سه بار توضیح بده: برای یک بچهی ۱۰ ساله با یک مثال روزمره، برای یک دانشجوی سال اول، و برای یک متخصص با اصطلاحات دقیق. در پایان یک سؤال بپرس تا بفهمی من کدام سطح را درست فهمیدهام.
پرامپت ۷ — معلم سقراطی
تو معلم خصوصی [درس] من هستی. جواب را مستقیم نگو. با پرسیدن سؤالهای کوتاه و پشتسرهم کمکم کن خودم به جواب این مسئله برسم. اگر دو بار اشتباه کردم، یک راهنمایی کوچک بده. مسئله: [مسئله]
پرامپت ۸ — ساخت آزمون
از متن زیر ۱۰ سؤال چهارگزینهای در سطح کنکور بساز. گزینههای غلط باید فریبنده اما قطعاً غلط باشند. پاسخنامه را جدا و در انتها، همراه با یک خط توضیح برای هر سؤال بیاور. متن: [متن درس]
پرامپت ۹ — برنامهی مطالعه
من [تعداد] هفته تا امتحان [درس] وقت دارم و روزی [ساعت] ساعت میتوانم بخوانم. سرفصلها: [فهرست]. یک برنامهی هفتگی در قالب جدول بساز که مرور فاصلهدار و یک روز استراحت در هفته داشته باشد. فصلهای سختتر را زودتر بگذار.
پرامپت ۱۰ — تمرین زبان
میخواهم مکالمهی انگلیسی برای مصاحبهی شغلی را تمرین کنم. تو مصاحبهگر یک شرکت نرمافزاری هستی. هر بار فقط یک سؤال بپرس، منتظر جواب من بمان، بعد اشتباههای گرامری و بهتر شدن جملهام را کوتاه به فارسی بگو و سؤال بعدی را بپرس.
تو یک تحلیلگر بازار هستی. برای کسبوکار [توضیح کسبوکار] در [شهر]، یک تحلیل SWOT در قالب جدول بنویس و بعد ۵ اقدام عملی برای ۳۰ روز آینده پیشنهاد بده. فرضهایت را صریح بنویس و جاهایی که اطلاعات کافی نداری، از من سؤال کن.
پرامپت ۱۲ — کپشن فروش
برای محصول [نام و ویژگیها] با قیمت [قیمت] تومان، ۵ کپشن اینستاگرام بنویس: هر کدام با یک قلاب جذاب در خط اول، حداکثر ۶۰ کلمه، یک دعوت به اقدام و ۵ هشتگ فارسی. از اغراق و ادعای غیرقابل اثبات پرهیز کن.
پرامپت ۱۳ — پاسخ به نظر منفی
این نظر منفی مشتری را در صفحهی محصول داریم: «[نظر]». یک پاسخ عمومی محترمانه و کوتاه بنویس که مسئولیت بپذیرد، راه ارتباط خصوصی بدهد و برای خوانندگان دیگر اعتمادساز باشد. دو نسخه بده: رسمی و صمیمی.
پرامپت ۱۴ — طرح جلسه
یک دستور جلسهی ۴۵ دقیقهای برای [موضوع جلسه] با [تعداد] شرکتکننده بنویس: هدف جلسه، زمانبندی هر بخش، مسئول هر بخش و خروجی مورد انتظار. در انتها یک قالب کوتاه صورتجلسه هم اضافه کن.
پرامپت ۱۵ — قیمتگذاری
من [محصول یا خدمت] را میفروشم. هزینهی تمامشده [عدد] تومان و قیمت رقبا بین [بازه] است. سه استراتژی قیمتگذاری (پایه، ویژه، بستهای) با مزایا و ریسک هر کدام پیشنهاد بده و در جدول مقایسه کن. محاسبهها را قدمبهقدم نشان بده.
برنامهنویسی
پرامپت ۱۶ — نوشتن تابع
یک تابع Python بنویس که [کار مورد نظر]. ورودی: [نوع و نمونه]. خروجی: [نوع و نمونه]. شرطها: type hint داشته باشد، حالتهای مرزی (لیست خالی، مقدار None) را مدیریت کند و ۳ تست pytest هم بنویس. توضیح را کوتاه و فارسی بده.
پرامپت ۱۷ — دیباگ
این کد خطای زیر را میدهد. اول علت ریشهای را در دو جمله توضیح بده، بعد نسخهی اصلاحشده را بده و فقط خطوط تغییرکرده را با کامنت مشخص کن. اگر برای تشخیص به اطلاعات بیشتری نیاز داری، قبل از حدسزدن بپرس. کد: [کد] خطا: [پیام خطا]
پرامپت ۱۸ — بازبینی کد
مثل یک برنامهنویس ارشد، این Pull Request را بازبینی کن. مشکلات را در سه دستهی «باگ قطعی»، «ریسک امنیتی یا کارایی» و «پیشنهاد خوانایی» فهرست کن؛ برای هر مورد شمارهی خط و دلیل را بیاور. از تعریف و تمجید کلی پرهیز کن. کد: [کد]
پرامپت ۱۹ — کوئری SQL
این ساختار جدولهای من است: [ساختار]. یک کوئری SQL برای PostgreSQL بنویس که [هدف]. بعد توضیح بده چه ایندکسی سرعتش را بهتر میکند و چرا. اگر ابهامی در هدف هست، فرضت را بنویس.
زندگی روزمره و کارهای اداری
پرامپت ۲۰ — نامهی اداری
یک نامهی رسمی به [سازمان] بنویس برای [درخواست]. مشخصات من: [نام، سمت]. نامه باید سرآغاز و پایانبندی اداری مرسوم در ایران را داشته باشد، کمتر از ۲۰۰ کلمه باشد و درخواست در پاراگراف اول روشن گفته شود.
پرامپت ۲۱ — برنامهی سفر
برای یک سفر ۳ روزه به [شهر] با بودجهی [مبلغ] تومان برای [تعداد] نفر، برنامهی روزبهروز بنویس: جاهای دیدنی، غذای محلی پیشنهادی و تخمین هزینهی هر روز. قیمتها را تقریبی بگو و تأکید کن کدام بخشها را باید خودم بهروز چک کنم.
پرامپت ۲۲ — تصمیمگیری
بین دو گزینهی [گزینهی الف] و [گزینهی ب] مردد هستم. معیارهای مهم من: [معیارها]. یک ماتریس تصمیم با وزندهی معیارها بساز، امتیاز هر گزینه را با دلیل بده و در نهایت بگو چه اطلاعاتی میتواند نتیجه را عوض کند.
ساخت عکس با هوش مصنوعی
پرامپت ۲۳ — عکس محصول
عکس تبلیغاتی مینیمال از یک [محصول] روی سطح سنگ مرمر روشن، نور نرم صبحگاهی از سمت چپ، پسزمینهی ساده به رنگ سبزآبی کمرنگ، عمق میدان کم، سبک عکاسی تجاری حرفهای، بدون هیچ نوشتهای در تصویر.
پرامپت ۲۴ — تصویرسازی مقاله
یک تصویرسازی ادیتوریال تخت و مدرن برای مقالهای دربارهی [موضوع]: [توصیف صحنه]. پالت رنگ: سرمهای، سبزآبی و یاسی. فضای خالی زیاد برای جای تیتر در سمت راست. بدون متن و حروف.
پرامپت ۲۵ — پرامپتساز
تو یک متخصص پرامپت تصویر هستی. ایدهی خام من این است: «[ایده]». آن را به ۳ پرامپت انگلیسی دقیق برای مدل تولید تصویر تبدیل کن که سوژه، ترکیببندی، نور، سبک، لنز و حالوهوا را مشخص کنند. برای هر کدام یک جملهی فارسی توضیح بده.
پاسخ کوتاه: اصول پرامپت نویسی در همهی مدلها یکسان است، اما هر خانواده ترجیحات خودش را دارد: GPT به قالب خروجی دقیق، Claude به دستور صریح و ساختار XML و Gemini به زمینهی چندرسانهای و سؤال در انتهای متن طولانی بهتر پاسخ میدهد.
هر مدل زبان دستور خودش را بهتر میفهمد.
ChatGPT و مدلهای GPT
دستور را اول بگو: راهنمای OpenAI پیشنهاد میکند دستور اصلی در ابتدای پرامپت بیاید و داده با جداکننده از آن جدا شود.
قالب را دقیق تعریف کن: اگر جدول، JSON یا تعداد مشخص بولت میخواهی، صریح بگو و در صورت امکان یک نمونهی قالب بده.
برای مدلهای استدلالی ساده بنویس: مدلهایی مثل GPT-6 Sol و GPT-6 Astra خودشان پیش از پاسخ فکر میکنند؛ به جای دستور «قدمبهقدم فکر کن»، هدف، محدودیت و معیار موفقیت را واضح بگو.
دستورهای متناقض نده: مدلهای جدید دستورها را بسیار دقیق دنبال میکنند؛ «کوتاه بنویس» و «همهی جزئیات را بگو» در یک پرامپت، خروجی را سردرگم میکند.
Claude
صریح و مستقیم باش: مستندات Anthropic تأکید میکند Claude را مثل یک همکار باهوش اما تازهوارد ببین که از قراردادهای ذهنی تو خبر ندارد. اگر کار «فراتر از انتظار» میخواهی، صریحاً بخواه.
از تگهای XML استفاده کن: بخشها را با تگهایی مثل <context>، <instructions> و <example> جدا کن؛ Claude به این ساختار بسیار خوب پاسخ میدهد.
اسناد بلند بالا، سؤال پایین: در متنهای طولانی، اول سند را بگذار و سؤال را در انتها بپرس.
دلیل بیاور: به جای «از ایموجی استفاده نکن» بگو «این متن در یک گزارش رسمی چاپ میشود، پس ایموجی نگذار». Claude با فهم دلیل، قاعده را بهتر تعمیم میدهد.
Gemini
چندرسانهای فکر کن: Gemini در فهم همزمان تصویر، PDF، صدا و ویدیو قوی است. در پرامپت به فایل مشخص اشاره کن: «در نمودار صفحهی ۳ این PDF…».
سؤال را بعد از زمینه بیاور: راهنمای گوگل پیشنهاد میکند در زمینههای طولانی، دستور یا سؤال مشخص در انتها بیاید.
کوتاه و دقیق: مدلهای نسل Gemini 3 به دستورهای مستقیم و بدون حاشیه بهتر پاسخ میدهند؛ پرامپتهای قدیمی پرجزئیات را سادهتر کن.
نمونه بده: گوگل هم مانند دو شرکت دیگر، دادن نمونهی ورودی و خروجی را یکی از موثرترین روشها میداند.
پاسخ کوتاه: رایجترین اشتباه، فرض اینکه مدل «منظورت را میفهمد» است؛ بعد از آن، نداشتن قالب، چند کار همزمان در یک پرامپت و اعتماد بیچونوچرا به خروجی قرار دارند.
اشتباهات رایج پرامپت نویسی و راه اصلاح
اشتباه
نتیجه
راه اصلاح
پرامپت یکخطی برای کار پیچیده
جواب کلی و کلیشهای
نقش، زمینه و مخاطب را اضافه کن
مشخص نکردن قالب و طول
متن خیلی بلند یا بیساختار
تعداد کلمه، جدول یا تعداد بولت را بگو
چند کار نامرتبط در یک پرامپت
بعضی بخشها فراموش یا سطحی میشوند
کار را به زنجیرهی پرامپت تقسیم کن
دستورهای متناقض
خروجی سردرگم یا نیمهکاره
اولویتها را صریح و مرتب بنویس
فقط گفتن «چه نکند»
مدل نمیداند به جایش چه کند
به جای نهی، رفتار جایگزین را بگو
اعتماد کامل به آمار و منبع
انتشار اطلاعات ساختگی
منبع بخواه و راستیآزمایی کن
شروع دوباره به جای اصلاح
هدررفتن زمینهی گفتگو
بازخورد مشخص بده: «بند دوم را کوتاهتر کن»
واردکردن اطلاعات محرمانه
ریسک حریم خصوصی
دادهی حساس را حذف یا ناشناس کن
هشدار: هیچ پرامپتی، هر قدر حرفهای، احتمال اطلاعات نادرست را صفر نمیکند. برای تصمیمهای پزشکی، حقوقی و مالی، خروجی هوش مصنوعی را فقط پیشنویس بدان.
نکات ویژهی پرامپت فارسی
پاسخ کوتاه: در پرامپت فارسی، لحن (رسمی، محاورهای یا ادبی)، رعایت نیمفاصله و منطقهی مخاطب را صریح بگو؛ مدلها پیشفرض به فارسی رسمی و گاهی ترجمهگونه مینویسند.
لحن را با مثال مشخص کن: «محاورهای تهرانی مثل یک پیام دوستانه» دقیقتر از «خودمانی» است.
از ترجمهگونگی پرهیز کن: بنویس «از ساختارهای ترجمهای مثل "در حال انجام دادن" و "به منظور" کمتر استفاده کن».
نیمفاصله را بخواه: یک خط «نیمفاصله را در افعال و جمعها رعایت کن» خروجی را برای انتشار آمادهتر میکند.
اعداد و تاریخ: بگو تاریخ شمسی میخواهی یا میلادی و اعداد فارسی باشند یا لاتین.
اصطلاحات تخصصی: مشخص کن معادل فارسی بیاید یا اصطلاح انگلیسی داخل پرانتز.
یک پرامپت فارسی کامل که همهی این نکتهها را دارد:
پرامپت نمونه
تو سردبیر یک وبلاگ فناوری فارسی هستی. متن زیر را برای انتشار آماده کن: لحن رسمی-خودمونی، جملههای کوتاه، رعایت کامل نیمفاصله، اعداد فارسی در متن و نام محصولات به لاتین. ساختارهای ترجمهای را بازنویسی کن. خروجی: فقط متن نهایی، بدون توضیح. متن: [متن]
تمرین پرامپت نویسی در هوشی
پاسخ کوتاه: بهترین راه یادگیری پرامپت نویسی، امتحان کردن یک پرامپت در چند مدل و مقایسهی نتیجه است؛ در هوشی میتوانی بدون فیلترشکن و با پلن رایگان همین کار را انجام دهی.
یک کار واقعی انتخاب کن: مثلاً ایمیلی که باید امروز بفرستی یا گزارشی که باید خلاصه کنی.
پرامپت را با چارچوب ۵ جزئی بنویس: یا یکی از ۲۵ پرامپت بالا را کپی و شخصیسازی کن.
در دو یا سه مدل اجرا کن: در پنل چت هوشی مدل را عوض کن و همان پرامپت را بفرست.
یک متغیر را تغییر بده: فقط نقش، یا فقط قالب را عوض کن و ببین کدام تغییر اثر بیشتری دارد.
پرامپت برنده را ذخیره کن: یک کتابخانهی شخصی از پرامپتهای موفق بساز.
اگر برنامهنویس هستی و میخواهی پرامپتهایت را داخل نرمافزار خودت به کار ببری، API هوشی به همهی این مدلها با یک کلید دسترسی میدهد. قیمت هر مدل در صفحهی مدلها آمده است.
بهترین پرامپت، پرامپتی است که امتحانش کردهای. همین حالا یکی از ۲۵ پرامپت این راهنما را در GPT، Claude و Gemini مقایسه کن.
پرامپت متنی است که به مدل هوش مصنوعی میدهی تا کاری انجام دهد؛ از یک سؤال ساده تا دستورالعملی چندصفحهای همراه با نمونه و فایل. مدل هیچ اطلاعاتی دربارهی تو، هدفت یا مخاطبت ندارد، مگر اینکه در پرامپت گفته باشی. به همین دلیل کیفیت پرامپت مستقیماً کیفیت پاسخ را تعیین میکند.
پرامپت فارسی بنویسم یا انگلیسی؟
+
مدلهای بزرگ امروزی مثل GPT-6، Claude Opus 5.5 و Gemini 3.1 Pro فارسی را بسیار خوب میفهمند. اگر خروجی فارسی میخواهی، پرامپت فارسی بنویس تا لحن و اصطلاحات طبیعیتر شود. برای پرامپت تصویر و برخی کارهای فنی، نوشتن به انگلیسی گاهی نتیجهی دقیقتری میدهد؛ میتوانی از خود مدل بخواهی پرامپت را ترجمه کند.
پرامپت خوب چقدر باید طولانی باشد؟
+
به اندازهای که ابهام باقی نماند، نه بیشتر. برای یک سؤال ساده یک خط کافی است؛ برای یک گزارش یا کد، چند پاراگراف همراه با نمونه لازم است. معیار درست این است: اگر همین متن را به یک همکار تازهوارد بدهی، بدون سؤال اضافه میتواند کار را انجام دهد یا نه؟
آیا هنوز باید بنویسم «قدمبهقدم فکر کن»؟
+
برای مدلهای استدلالی جدید معمولاً لازم نیست، چون پیش از پاسخ خودشان فکر میکنند و راهنمای رسمی OpenAI هم برای این مدلها پرامپت ساده و مستقیم را پیشنهاد میکند. برای مدلهای سبک و سریع یا وقتی میخواهی مراحل محاسبه را ببینی، درخواست صریح نمایش مراحل هنوز مفید است.
مهندسی پرامپت یک شغل است؟
+
بهعنوان عنوان شغلی مستقل کمتر شده، اما بهعنوان مهارت در همهی شغلها حیاتیتر شده است. برنامهنویسها، بازاریابها، نویسندهها و تحلیلگرها با پرامپتنویسی بهتر، کار چندساعته را در چند دقیقه انجام میدهند. در تیمهای فنی هم طراحی پرامپت سیستمی و ارزیابی خروجی بخشی از ساخت محصولات هوش مصنوعی است.
چرا یک پرامپت در مدلهای مختلف جواب متفاوت میدهد؟
+
هر مدل با داده و روش متفاوتی آموزش دیده و به سبک خاصی از دستور حساستر است. مثلاً Claude به دستورهای صریح و ساختار XML خوب پاسخ میدهد و Gemini در ترکیب متن با تصویر و ویدیو قوی است. بهترین کار این است که پرامپت مهمت را در چند مدل امتحان کنی و بهترین را نگه داری.
چطور جلوی جوابهای ساختگی هوش مصنوعی را بگیرم؟
+
در پرامپت صریحاً بنویس «اگر مطمئن نیستی بگو نمیدانم» و «برای هر آمار منبع بده». متن مرجع را خودت در پرامپت بگذار و بخواه فقط بر اساس همان پاسخ دهد. در موضوعات مهم از جستجوی وب استفاده کن و خروجی را با منبع معتبر مقایسه کن؛ هیچ پرامپتی توهم را صفر نمیکند.