گروک (Grok) هوش مصنوعی شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک است؛ چتباتی که با دسترسی لحظهای به شبکهٔ اجتماعی X، لحن شوخ و صریح و رشد سریع مدلهایش در سه سال اخیر سر زبانها افتاده است. اگر دنبال «هوش مصنوعی ایلان ماسک» گشتهای، منظورت همین گروک است. در این راهنما، بهروز تا مهر ۱۴۰۵، میخوانی گروک چیست، مدلهایش از Grok-1 تا Grok 4.7 چه مسیری را طی کردهاند، در چه کارهایی قوی است، کجا باید مراقب بود و چرا نباید آن را با شرکت تراشهسازی Groq اشتباه گرفت. برای امتحان فوری هم میتوانی به صفحهٔ گروک فارسی در هوشی سر بزنی.
گروک چیست و چه کسی آن را ساخته؟
جواب کوتاه: گروک یک چتبات و خانوادهٔ مدل زبانی بزرگ است که xAI، شرکت هوش مصنوعی ایلان ماسک، از آبان ۱۴۰۲ (نوامبر ۲۰۲۳) عرضه میکند.
ایلان ماسک که خودش از بنیانگذاران اولیهٔ OpenAI بود، بعدها از آن جدا شد و در سال ۲۰۲۳ شرکت xAI را با هدف اعلامشدهٔ «فهم ماهیت واقعی جهان» راه انداخت. نخستین نسخهٔ گروک چند ماه بعد برای مشترکان پریمیوم X عرضه شد. در بهمن ۱۴۰۴ (فوریهٔ ۲۰۲۶) هم SpaceX، شرکت فضایی ماسک، xAI را که پیشتر شبکهٔ X را هم در خود ادغام کرده بود، خرید؛ بنابراین گروک امروز در یک مجموعهٔ بزرگ شامل موشک، اینترنت ماهوارهای و شبکهٔ اجتماعی قرار دارد.
نام گروک از واژهٔ grok میآید که رابرت هاینلاین در رمان علمیتخیلی «غریبهای در سرزمین غریب» ساخت؛ یعنی چیزی را چنان عمیق فهمیدن که با آن یکی شوی. xAI گفته شخصیت گروک از کتاب «راهنمای مسافران مجانی کهکشان» الهام گرفته است؛ برای همین گاهی جوابهایش طنز و کنایه دارد.
۲۰۲۳سال تأسیس xAI و عرضهٔ Grok-1
۵۰۰Kتوکن پنجرهٔ زمینهٔ Grok 4.7
۲ / ۶$قیمت ورودی/خروجی Grok 4.7 به ازای ۱M توکن
۱Mتوکن پنجرهٔ زمینهٔ Grok 4.3
تاریخچهٔ گروک: از Grok-1 تا Grok 4.7
گروک یکی از سریعترین مسیرهای رشد را میان آزمایشگاههای بزرگ هوش مصنوعی داشته است:
نوامبر ۲۰۲۳: معرفی Grok-1 برای مشترکان پریمیوم X.
مارس ۲۰۲۴: انتشار وزنهای Grok-1 بهصورت متنباز؛ مدلی با ۳۱۴ میلیارد پارامتر.
اوت ۲۰۲۴: Grok-2 و افزوده شدن ساخت تصویر.
فوریهٔ ۲۰۲۵: Grok 3، آموزشدیده روی ابررایانهٔ Colossus، همراه با حالتهای استدلال و جستوجوی عمیق.
ژوئیهٔ ۲۰۲۵: Grok 4 و ورود جدی xAI به رقابت مدلهای پرچمدار.
۲۰۲۶: نسخههای پیاپی Grok 4.x (از جمله 4.20 و 4.3) با پنجرهٔ زمینهٔ یک میلیون توکنی و قیمت پایینتر.
اوت ۲۰۲۶: Grok 4.6؛ به گفتهٔ ماسک مدلی با حدود ۱٫۵ تریلیون پارامتر.
۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۳۰ شهریور ۱۴۰۵): Grok 4.7 بهعنوان پرچمدار تازه برای برنامهنویسی و کار دانشی.
مدلهای گروک در ۲۰۲۶ و قیمتها
جواب کوتاه: Grok 4.7 قویترین مدل فعلی است؛ Grok 4.3 و Grok 4.20 گزینههای اقتصادی با زمینهٔ یک میلیون توکنیاند و Grok Imagine برای ساخت تصویر و ویدیو.
به گفتهٔ xAI، Grok 4.7 روی مدل پایهٔ بزرگتری نسبت به 4.6 ساخته شده، روی کارهای دشوار چندساعته آموزش دیده و در خودبازبینی و مدیریت زمینهٔ طولانی بهبود یافته است، در حالی که قیمت و سرعتش با 4.6 یکسان مانده است. جدول زیر قیمت رسمی API را به دلار برای هر یک میلیون توکن نشان میدهد:
مدلهای گروک و قیمت API (دلار به ازای ۱ میلیون توکن، مهر ۱۴۰۵)
مدل
ورودی
خروجی
پنجرهٔ زمینه
کاربرد
Grok 4.7
۲
۶
۵۰۰ هزار
برنامهنویسی، کار عاملی و دانشی
Grok 4.3
۱٫۲۵
۲٫۵
۱ میلیون
مدل اقتصادی با زمینهٔ بسیار بلند
Grok 4.20 (بدون استدلال)
۱٫۲۵
۲٫۵
۱ میلیون
پاسخ فوری و کمتأخیر
Grok Imagine Image 2.0
بر اساس تعداد تصویر
—
ساخت تصویر
Grok Imagine Video 1.5
بر اساس ثانیهٔ ویدیو
—
ساخت ویدیوی کوتاه
در Grok 4.7، اگر طول پرامپت به ۲۰۰ هزار توکن برسد، کل درخواست با نرخ بالاتر (۴ دلار ورودی و ۱۲ دلار خروجی) محاسبه میشود. فهرست بهروز همهٔ مدلها را در صفحهٔ مدلهای هوشی ببین.
نکتهٔ قیمت: با ۲ دلار ورودی و ۶ دلار خروجی، Grok 4.7 خروجی ارزانتری از مدلهای میانی OpenAI و Anthropic (هر دو ۱۰ دلار خروجی) دارد. برای کارهایی که خروجی طولانی تولید میکنند، این تفاوت محسوس است.
دسترسی لحظهای به X: برگ برندهٔ گروک
جواب کوتاه: گروک میتواند پستها و گفتوگوهای تازهٔ شبکهٔ X را جستوجو، خلاصه و تحلیل کند؛ چیزی که رقبا به این شکل مستقیم ندارند.
گروک جریان پرسرعت پستهای X را به خلاصهای قابلفهم تبدیل میکند.
از آنجا که xAI و X در یک مجموعهاند، گروک به دادههای عمومی X دسترسی نزدیکتری دارد. کاربردهای عملی:
اخبار فوری: «در یک ساعت گذشته دربارهٔ فلان رویداد چه گفته میشود؟»
تحلیل واکنشها: برداشت کلی کاربران از معرفی یک محصول یا یک بیانیه.
رصد برند و ترند: شناسایی موضوعات داغ یک حوزه.
جستوجوی عمیق: ترکیب نتایج وب و X در یک گزارش منبعدار.
پرامپت نمونه
پستهای ۲۴ ساعت گذشته در X دربارهٔ معرفی GPT-6 Sol را بررسی کن. سه دیدگاه غالب کاربران را با یک نقلقول کوتاه از هر کدام خلاصه کن و در پایان بگو کدام ادعاها نیاز به راستیآزمایی از منبع رسمی دارند. پاسخ را به فارسی بده.
احتیاط: دادههای شبکههای اجتماعی سریعاند، نه لزوماً درست. شایعه، اطلاعات جهتدار و حسابهای جعلی در X کم نیستند. خلاصهٔ گروک را نقطهٔ شروع بدان و ادعاهای مهم را با منابع رسمی تطبیق بده.
شخصیت گروک: شوخ، صریح و گاهی جنجالی
جواب کوتاه: گروک عمداً لحنی غیررسمیتر و کنایهآمیزتر از رقبا دارد و کمتر از پاسخ دادن به پرسشهای «تند» طفره میرود؛ همین ویژگی هم نقطهٔ قوت است و هم منشأ چند جنجال.
ماسک از ابتدا گروک را پاسخی به چتباتهایی معرفی کرد که به نظرش بیش از حد محتاط بودند. نتیجه چتباتی است که شوخی میکند، نظر میدهد و در بعضی حالتها بیپرواتر حرف میزند. برای بسیاری از کاربران این لحن صمیمی و سرگرمکننده است.
اما همین رویکرد گروک را چند بار درگیر حاشیه کرده است؛ از تولید پاسخهای توهینآمیز در ۲۰۲۵ تا انتقادها از ساخت تصاویر نامناسب با ابزار تصویرسازیاش که به بررسی نهادهای نظارتی در چند کشور انجامید. xAI در هر مورد اصلاحاتی اعلام کرده است، اما اگر برای کار رسمی یا محصول عمومی از گروک استفاده میکنی، خروجیها را با دقت بیشتری بازبینی کن.
نقاط قوت گروک
دسترسی لحظهای به دادههای X
قیمت خروجی پایین در Grok 4.7
زمینهٔ یک میلیون توکنی در مدلهای اقتصادی
لحن صمیمی و پاسخگویی کمطفره
تصویر و ویدیو با Grok Imagine
نقاط ضعف
سابقهٔ جنجالهای محتوایی
وابستگی بخشی از دانش لحظهای به محتوای شبکهٔ اجتماعی
کیفیت نگارش فارسی کمی پایینتر از بهترین رقبا (ارزیابی تحریریه)
عدم دسترسی مستقیم و پرداخت برای کاربران ایرانی
گروک (Grok) با گراک (Groq) فرق دارد
جواب کوتاه: Grok یک چتبات و مدل زبانی از xAI است؛ Groq یک شرکت سازندهٔ تراشه برای اجرای سریع مدلهای هوش مصنوعی. فقط اسمشان شبیه است.
سمت چپ یک چتبات (Grok)، سمت راست یک تراشهٔ اجرای مدل (Groq): دو چیز کاملاً متفاوت.
Grok یا Groq؟Grok (گروک) با حرف k، چتبات و مدل زبانی شرکت xAI ایلان ماسک است. Groq (گراک) با حرف q، شرکتی است که در ۲۰۱۶ به دست جاناتان راس (از طراحان تراشهٔ TPU گوگل) تأسیس شد و تراشهای به نام LPU برای اجرای فوقسریع مدلهای زبانی ساخته است. Groq مدل زبانی اختصاصی معروفی ندارد و در سرویس GroqCloud مدلهای متنباز مثل Llama و GPT-OSS را با سرعت بالا اجرا میکند. در دی ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵) انویدیا قراردادی غیرانحصاری برای مجوز فناوری Groq امضا کرد و بنیانگذار آن به انویدیا پیوست، اما Groq همچنان شرکتی مستقل است.
مقایسهٔ Grok و Groq
ویژگی
Grok (گروک)
Groq (گراک)
نوع
چتبات و مدل زبانی
سختافزار و سرویس اجرای مدل
شرکت
xAI (زیرمجموعهٔ SpaceX)
Groq Inc.
سال شروع
۲۰۲۳
۲۰۱۶
محصول شاخص
Grok 4.7، Grok Imagine
تراشهٔ LPU، GroqCloud
مزیت اصلی
دسترسی لحظهای به X
سرعت بسیار بالای تولید توکن
جالب اینکه در هوشی به هر دو دسترسی داری: مدلهای گروک برای گفتوگو و مدلهای متنباز اجراشده روی زیرساخت Groq برای پاسخهای بسیار سریع.
مقایسهٔ گروک با ChatGPT، کلاد و جمنای
جواب کوتاه: گروک در اطلاعات لحظهای و قیمت خروجی برنده است؛ ChatGPT همهکارهتر، کلاد در کدنویسی و نوشتن دقیق قویتر و جمنای در چندرسانهای و اکوسیستم گوگل.
گروک در سه سال از یک چتبات شوخطبع در شبکهٔ X به خانوادهای کامل از مدلهای زبانی، تصویری و ویدیویی رسیده است. Grok 4.7 با قیمت خروجی پایین و تمرکز بر کدنویسی و کار عاملی، رقیبی جدی برای مدلهای میانی OpenAI و Anthropic است و دسترسی لحظهای به X آن را برای اخبار و ترندها بیرقیب میکند. در مقابل، سابقهٔ جنجالهای محتوایی یعنی باید خروجیها را با دقت بیشتری بازبینی کرد. و یادت نرود: Grok با Groq یکی نیست. برای اینکه خودت قضاوت کنی، گروک را در هوشی کنار رقبایش امتحان کن.
سوالات متداول
گروک چیست به زبان ساده؟
+
گروک (Grok) یک چتبات هوش مصنوعی ساخت شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک است. مثل ChatGPT به سؤالها جواب میدهد، متن و کد مینویسد و تصویر میسازد، اما ویژگی اصلیاش دسترسی لحظهای به پستهای شبکهٔ اجتماعی X (توییتر سابق) و لحنی شوختر و صریحتر است. گروک در اپ X، سایت و اپ مستقل Grok و از طریق API در دسترس است.
گروک با Groq چه فرقی دارد؟
+
این دو کاملاً متفاوتاند. Grok (گروک) چتبات و مدل زبانی شرکت xAI ایلان ماسک است. Groq (گراک) یک شرکت سختافزاری است که تراشهای به نام LPU برای اجرای بسیار سریع مدلهای هوش مصنوعی ساخته و سرویس GroqCloud را برای اجرای مدلهای متنباز ارائه میدهد. Groq قبل از Grok تأسیس شده و هیچ ارتباط سازمانی با xAI ندارد.
جدیدترین مدل گروک کدام است؟
+
تا مهر ۱۴۰۵، جدیدترین مدل پرچمدار Grok 4.7 است که xAI آن را در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ برای برنامهنویسی، کارهای عاملی و کار دانشی معرفی کرد. قیمت API آن ۲ دلار برای ورودی و ۶ دلار برای خروجی به ازای هر میلیون توکن است و پنجرهٔ زمینهٔ ۵۰۰ هزار توکنی دارد. مدلهای اقتصادیتری مثل Grok 4.3 هم در دسترساند.
آیا گروک فارسی بلد است؟
+
بله. مدلهای نسل ۴ گروک فارسی را میفهمند و میتوانند به فارسی پاسخ بدهند. کیفیت فارسی برای پرسشوپاسخ، خلاصهسازی و ترجمه قابلقبول است، اما ارزیابی تحریریهٔ هوشی این است که در نگارش ادبی و رعایت دقیق رسمالخط فارسی، معمولاً یک پله پایینتر از بهترین مدلهای OpenAI و Anthropic قرار میگیرد.
دسترسی لحظهای گروک به X چه کاربردی دارد؟
+
گروک میتواند پستها و گفتوگوهای تازهٔ شبکهٔ X را جستوجو و خلاصه کند. این قابلیت برای دنبال کردن اخبار فوری، فهم واکنش کاربران به یک رویداد، تحلیل ترندها و رصد برند مفید است. البته باید یادت باشد محتوای شبکههای اجتماعی میتواند نادرست یا جهتدار باشد، پس اطلاعات مهم را با منابع معتبر تطبیق بده.
آیا گروک رایگان است؟
+
xAI یک سطح رایگان با محدودیت استفاده برای Grok ارائه میدهد و اشتراکهای پولی مثل SuperGrok و اشتراکهای پریمیوم X سقف استفاده و دسترسی به مدلهای قویتر را بالا میبرند. کاربران ایرانی برای ثبتنام و پرداخت مستقیم با محدودیت روبهرو هستند؛ در هوشی میتوانی با پلن رایگان شروع کنی و در صورت نیاز با پرداخت تومانی ارتقا بدهی.
اسم گروک از کجا آمده است؟
+
واژهٔ grok را رابرت هاینلاین، نویسندهٔ علمیتخیلی، در رمان «غریبهای در سرزمین غریب» (۱۹۶۱) ساخت؛ به معنای فهمیدن چیزی چنان عمیق که با آن یکی شوی. این واژه بعدها در فرهنگ برنامهنویسها هم رایج شد. xAI این نام را برای چتباتش برگزید و شخصیت آن را از کتاب «راهنمای مسافران مجانی کهکشان» الهام گرفته است.